ΟΓΚΟΙ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΚΑΙ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ. ΤΙ ΙΣΧΥΕΙ ΣΗΜΕΡΑ

Ο στόμαχος είναι θέση ανάπτυξης μεγάλης ποικιλίας όγκων που, ανάλογα την βιολογική τους συμπεριφορά, μπορούν να χαρακτηριστούν ως καλοήθεις (υπερπλαστικοί πολύποδες, φλεγμονώδεις ψευδοπολύποδες, λιπώματα, λειομυώματα κ.α), δυνητικά κακοήθεις (αδενώματα, λεμφώματα, στρωματικοί όγκοι, καρκινοειδή κ.α), και κακοήθεις (αδενοκαρκινώματα κ.α). Δυνητικά κακοήθεις, είναι οι όγκοι που αν δεν εξαιρεθούν μπορεί να εξελιχθούν σε καρκινώματα.

Η διάγνωση τίθεται με γαστροσκόπηση και το αποτέλεσμα της ενδοσκοπικής βιοψίας καθορίζει και τον περαιτέρω εργαστηριακό και απεικονιστικό έλεγχο.

ogkoi1

Οι κακοήθεις και οι δυνητικά κακοήθεις όγκοι χρήζουν άμεσης εξαίρεσης. Από τους καλοήθεις, χειρουργικά αντιμετωπίζονται όσοι όγκοι προκαλούν συμπτώματα, αιμορραγούν ή η βιοψία τους είναι μη διαγνωστική.
 
ogkoi2Παραδοσιακά η χειρουργική του στομάχου περιλαμβάνει εκτομές του κατώτερου τμήματός του, των 2/3 ή και ολόκληρου του οργάνου αναλόγως της θέσης εντοπίσεως του όγκου και επέμβαση ολοκληρώνεται με αντίστοιχες, κάθε φορά, τεχνικές αποκατάστασης της συνέχειας του πεπτικού σωλήνα. Πρόκειται για επεμβάσεις μεγάλης βαρύτητας και με πολλές πιθανές επιπλοκές πρώιμες και απώτερες. Οι μελέτες όμως της βιολογικής συμπεριφοράς των όγκων, κατέληξαν στην διαπίστωση ότι για τους καλοήθεις και δυνητικά κακοήθεις όγκους αρκεί η τοπική εκτομή, με την προυπόθεση ότι διενεργείται επί υγιών ιστών. Καθιερώθηκε έτσι η σφηνοειδής εκτομή  του πάσχοντος τοιχώματος σε πολύ στενά όρια, που μείωσε δραματικά την βαρύτητα και τις επιπλοκές της παλαιάς προσέγγισης καθώς δεν ήταν αναγκαίοι περαιτέρω χειρισμοί και αναστομώσεις.

Η επανάσταση της λαπαροσκοπικής χειρουργικής και η καθολική αποδοχή των πλεονεκτημάτων της, πήρε την θέση της και στην χειρουργική του στομάχου, σε βαθμό που έχει σχεδόν πλήρως αντικαταστήσει το σύνολο των ανοικτών τεχνικών. Για παράδειγμα, η σφηνοειδής εκτομή (wedge resection) ενός στρωματικού όγκου, ολοκληρώνεται λαπαροσκοπικά σε λίγη ώρα με την εφαρμογή ενός αυτόματου κοπτορράπτη, χωρίς αιμορραγία και με ελάχιστες επιπλοκές. Ο ασθενής εξέρχεται σε σύντομο χρόνο από το νοσοκομείο επιστρέφοντας στην καθημερινή του δραστηριότητα.

Η χρήση όμως των λαπαροσκοπικών εργαλείων αφαίρεσε από τον χειρουργό την αίσθηση της αφής, περιορίζοντας κατά πολύ την δυνατότητα εντόπισης μικρών όγκων. Το πρόβλημα αυτό, αντιμετωπίστηκε αρχικά με χρωστικές ουσίες που “χρωμάτιζαν” τον όγκο καθιστώντας τον ορατό με το λαπαροσκόπιο. Η χρήση τους όμως αφενός προκαλούσε διάφορα ανεπιθύμητα συμβάματα, αφετέρου διαχέονταν στους γύρω ιστούς οδηγώντας σε εκτομές κατά πολύ ευρύτερες των επιθυμητών.

ogkoi4

Σήμερα, για τους καλοήθεις και δυνητικά κακοήθεις όγκους του στομάχου είναι παγκοσμίως αποδεκτή η συνδυασμένη “υβριδική” αντιμετώπισή τους- λαπαροσκοπική, ενδοσκοπικά υποβοηθούμενη. Μεγάλος αριθμός μελετών στην ιατρική βιβλιογραφία έχει εδραιώσει την θέση της τεχνικής περίπου εδώ και μια δεκαετία. Κατά την μεθοδολογία της προσέγγισης αυτής, εντός της χειρουργικής αίθουσας, ο ενδοσκόπος εντοπίζει και σημαίνει τον όγκο με το γαστροσκόπιο, ο χειρουργός εκτέμνει το τμήμα του γαστρικού τοιχώματος που φέρει την αλλοίωση υπό άμεση όραση χωρίς να καταστρέφει γειτονικό υγιή ιστό ενώ ελέγχεται άμεσα το μετεγχειρητικό αποτέλεσμα και επιτρέπει παρεμβάσεις στον ίδιο χρόνο.

Για τους κακοήθεις όγκους, οι ευρείες εκτομές είναι ακόμα μονόδρομος. Τα τελευταία χρόνια στην Ιαπωνία, που έχει την μεγαλύτερη παγκόσμια επίπτωση καρκίνου στομάχου, εφαρμόζεται η υβριδική προσέγγιση ακόμα και για έναν τύπο καρκίνου, τον πρώιμο γαστρικό καρκίνο (early gastric cancer). Πρόκειται για καρκίνο που εντοπίζεται αυστηρά στο πολύ επιφανειακό τμήμα του εσωτερικού του στομάχου, τον βλεννογόνο, και η εκτομή της παθολογίας σημαίνει και την ίασή της. Τα παραπάνω δεν ισχύουν αν η νεοπλασία έχει υπερβεί σε βάθος τα απόλυτα όρια του βλενογόννου.
Συμπερασματικά λοιπόν, οι καλοήθεις και οι δυνητικά κακοήθεις όγκοι του στομάχου μπορούν να αντιμετωπιστούν με σύγχρονες ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές που προσφέρουν ίαση με την μικρότερη δυνατή καταπόνηση του οργανισμού. Ο χειρουργός με την συνδρομή του ενδοσκόπου, έχει ταυτόχρονη εικόνα του εξωτερικού αλλά και του εσωτερικού του στομάχου εκτέμνοντας με ακρίβεια και χωρίς επιπλοκές έναν γαστρικό όγκο. Στις περιπτώσεις καρκινωμάτων οι ευρείες εκτομές είναι ογκολογικά αναπόφευκτες αλλά με την λαπαροσκοπική τεχνική λιγότερο επίπονες, επώδυνες και δυσάρεστες για τον ασθενή.